Leden voor leden

Kloppen of geestelijk maagden waren Noord-Nederlandse katholieke vrouwen, die een religieus leven in de wereld leidden. De vrouwen stonden onder bescherming van een priester en werden door hem begeleid in het dagelijkse en spirituele leven. De vrouwen werden doorgaans ook wel klopje genoemd omdat zij als geestelijk maagden hun hart alleen voor Jezus lieten kloppen.

Aan de basis van het kloppenleven liggen de diverse anti-katholieke maatregelen die de gereformeerd-gezinde overheden in de Noordelijke Nederlanden vanaf 1573 namen. Openbare misvieringen werden verboden en kloosters werden gesloten, waardoor het voor vrouwen met een religieuze roeping niet meer mogelijk was om een leven als non te leiden. Het kloppenleven vormde voor deze vrouwen een aantrekkelijk alternatief en werd binnen korte tijd dan ook uitermate populair. In de geschiedschrijving is nog niet veel aandacht besteed aan deze speciale groep vrouwen. Bovendien hebben historici een nogal eenzijdig beeld over deze katholieke maagden geschetst. Kloppen zijn doorgaans als zedige, afhankelijke, in het zwart geklede en uiterst gehoorzame vrouwen geportretteerd.

Marieke Abels stelt het oude kloppenbeeld in de historiografie drastisch bij. Zij doet dit op basis van nauwgezet onderzoek naar het zeventiende-eeuwse kloppenleven in twee Hollandse steden: Gouda en Haarlem. Ze komt tot de conclusie dat het vrouwelijke geestelijk leven in de wereld veel zelfstandigheid en keuzevrijheid bood. Daarbij zijn er diverse kloppen geweest, die als zelfbewuste en betekenisvolle vrouwen voor de contrareformatie kunnen worden omschreven. Het Goudse en Haarlemse kloppenleven is zowel vanuit historisch als kunsthistorisch perspectief benaderd, waardoor er een verrassende kijk op de rol van deze bijzondere vrouwen in de kerk is ontstaan.

Meer informatie over het boek en over de schrijfster op www.mariekeabels.nl.

Op donderdagmiddag 18 maart 2010 vond in de Dagkapel van de Dominicuskerk in Nijmegen de presentatie plaats van bovengenoemd boek. Mevr. Dr. Anke Bisschops, pastoraal psycholoog, verbonden aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg hield een voordracht over hulpverlening aan priesters/pastoraal werkenden met psychische problemen in deze tijd en drs. Guus Bary, historicus, theoloog en oud-bestuurslid van VNK sprak over de priesteropleiding en positie van de geestelijkheid in de eerste helft van de negentiende eeuw.

In deze historisch gedocumenteerde levensschets (uitgegeven bij Valkhof Pers) komt een zwakheid van Joannes Bosch aan de orde waarover hij de baas moet zien te worden. Het betreft verduistering. Joannes Bosch kon niet met geld omgaan en noodzaakte zijn kerkelijke overheden in actie te komen. Zij zagen tijdens zijn studietijd begane vergrijpen door de vingers. Van hun beleid in de eerste dertien jaar na Bosch' wijding kon niets worden achterhaald, maar het optreden dat zij daarna aan de dag legden, getuigt van daadkracht. De schrijver is zich vanaf 2000, toen hij werd gepensioneerd als psychotherapeut/orthopedagoog bij een RIAGG, gaan interesseren voor kerk- en regionale geschiedenis. Zijn oogmerk is niet om Bosch of zijn overheden aan de schandpaal te nagelen, maar om de krachten te achterhalen die tot gedragsverbetering van een ontspoord man hebben geleid in een tijd waarin er nog geen geestelijke gezondheidszorg bestond.

Geïnteresseerden kunnen de schrijver mailen (spitse@wxs.nl), bellen (0294-283968) of schrijven (J. Spitse, Koningsvaren 56, 1391 AL Abcoude).